Đầu năm là thời điểm các đối tượng lừa đảo tăng cường hoạt động khi nhiều người có khoản tiền thưởng Tết, có nhu cầu đầu tư hoặc chuyển tiền cho người thân. Bài viết tổng hợp các hình thức lừa đảo phổ biến và đáng chú ý đầu năm 2026, kèm các dấu hiệu nhận biết và cách phòng tránh.
Mạo danh người thân nhờ chuyển tiền gấp
Đây là hình thức lừa đảo "trường tồn" nhưng vẫn rất hiệu quả vào dịp đầu năm. Đối tượng sử dụng tài khoản mạng xã hội bị hack hoặc giả mạo của người thân để nhắn tin: "anh/chị ơi, gấp lắm, em đang cần X triệu, chuyển vào tài khoản này giúp em, lát em chuyển trả". Đối tượng thường chọn lúc người thân thật không online (đêm khuya, đi du lịch nước ngoài). Một số biến thể: gọi video qua deepfake để xác thực; mạo danh nhân viên ngân hàng/cơ quan của người thân; viện lý do khẩn cấp (cấp cứu, tai nạn). Cách phòng tránh: luôn xác minh qua kênh khác (gọi điện trực tiếp số điện thoại đã lưu) trước khi chuyển tiền; thoả thuận với người thân về "mật khẩu" riêng để xác nhận khi có yêu cầu chuyển tiền.
Đầu tư tài chính lợi nhuận cao
Hình thức này nở rộ đầu năm khi nhiều người tìm kênh đầu tư từ tiền thưởng. Đối tượng quảng cáo "cơ hội đầu tư siêu lợi nhuận": đầu tư forex/chứng khoán quốc tế với lợi nhuận 10-50%/tháng; tiền điện tử mới sắp niêm yết; dự án bất động sản nước ngoài chiết khấu cao; sàn giao dịch online lừa đảo. Quy trình điển hình: rút được 1-2 lần đầu để tạo lòng tin; khi nhà đầu tư bỏ thêm số tiền lớn thì không thể rút; đối tượng biến mất, sàn ngừng hoạt động. Quy tắc vàng: lợi nhuận càng cao, rủi ro càng lớn. Đầu tư chỉ qua các kênh chính thống được Ngân hàng Nhà nước, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cấp phép.
Tuyển dụng việc làm online
Sau Tết, nhiều người tìm việc mới và trở thành mục tiêu của các đối tượng lừa đảo. Các hình thức: "việc làm online tại nhà" yêu cầu mua sản phẩm để được hoa hồng (mô hình đa cấp trá hình); tuyển dụng yêu cầu nộp "phí đào tạo", "phí đồng phục", "phí giữ chỗ"; "việc nhẹ lương cao" tại nước ngoài có yếu tố lừa đảo nghiêm trọng (bị giữ giấy tờ, ép làm việc trái pháp luật); quảng cáo "kiếm tiền dễ dàng" qua các nền tảng đầu tư giả. Doanh nghiệp chính thống không bao giờ thu phí từ ứng viên. Trước khi nhận việc, kiểm tra: thông tin doanh nghiệp tại trang Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp; địa chỉ thực tế; phỏng vấn tại văn phòng (không chỉ online).
Trúng thưởng và quà tặng
"Chúc mừng bạn đã trúng thưởng" - cụm từ này thường mở đầu các vụ lừa đảo. Đối tượng thông báo nạn nhân trúng thưởng từ các chương trình của ngân hàng, thương hiệu lớn, hãng hàng không. Để nhận thưởng, nạn nhân phải nộp các khoản phí: phí làm thủ tục, phí thuế, phí vận chuyển, phí bảo mật. Sau khi nộp một khoản, lại có thêm các yêu cầu khác cho đến khi nạn nhân không còn khả năng đóng. Dấu hiệu nhận biết: bạn không hề tham gia bất kỳ chương trình nào; phải đóng tiền để nhận quà; yêu cầu cung cấp thông tin nhạy cảm (số CCCD, số tài khoản, mã OTP); thông báo qua các kênh không chính thức.
Vay tiền online lãi suất thấp
Tận dụng nhu cầu vay tiền đầu năm, các app vay tín dụng đen trá hình lừa đảo nở rộ. Quảng cáo: "vay online không cần thế chấp, không cần chứng minh thu nhập, giải ngân trong 5 phút". Khi vay: hợp đồng ghi lãi suất hợp pháp nhưng tính các phí ẩn (phí dịch vụ, phí xử lý) khiến lãi thực tế lên đến 500-1000%/năm; yêu cầu cung cấp toàn bộ danh bạ điện thoại và truy cập thiết bị; khi không trả nợ đúng hạn, đe doạ, gửi tin nhắn xúc phạm đến người thân, bạn bè trong danh bạ. Cách phòng tránh: chỉ vay qua các tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp phép; đọc kỹ hợp đồng trước khi ký; không cài app yêu cầu truy cập toàn bộ điện thoại; báo công an nếu bị đe doạ.
Bài viết mang tính tham khảo, vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn chính xác theo trường hợp cụ thể.
Thông tin liên quan
Làm sao biết một sàn đầu tư có hợp pháp hay không?
Có một số cách kiểm tra cơ bản. Tại Việt Nam, các sàn chứng khoán hợp pháp phải được Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cấp phép - tra cứu tại website ssc.gov.vn. Ngoại tệ (forex): hiện không có sàn forex nào được cấp phép kinh doanh hợp pháp tại Việt Nam, mọi sàn quảng cáo cho người Việt đều có rủi ro pháp lý cao. Tiền điện tử: Việt Nam chưa công nhận tiền điện tử là phương tiện thanh toán; các sàn nước ngoài cũng có rủi ro lớn. Dấu hiệu cảnh báo: hứa hẹn lợi nhuận cố định hàng tháng; yêu cầu nạp tiền qua tài khoản cá nhân (không phải tài khoản công ty); không có địa chỉ thực tế tại Việt Nam; không có giấy phép từ UBCKNN. Nguyên tắc: nếu không hiểu rõ kênh đầu tư, đừng đầu tư.
Nếu lỡ chuyển tiền cho lừa đảo, cần làm gì trong 1 giờ đầu?
Hành động nhanh là chìa khoá. Bước 1 (0-15 phút): liên hệ ngay tổng đài ngân hàng của bạn yêu cầu rà soát giao dịch và tạm khoá tài khoản nhận tiền nếu có thể. Bước 2 (15-30 phút): chụp ảnh màn hình toàn bộ tin nhắn, lịch sử giao dịch, thông tin liên lạc của kẻ lừa đảo - lưu trữ làm chứng cứ. Bước 3 (30-60 phút): đến công an gần nhất hoặc gọi đường dây nóng Cục An ninh mạng 069.234.5675 để báo cáo. Bước 4: thông báo cho người thân, bạn bè trong danh bạ để cảnh báo. Bước 5: thay đổi mật khẩu các tài khoản ngân hàng, ví điện tử nếu có nguy cơ bị lộ. Khả năng lấy lại tiền cao nhất khi báo trong 1-3 giờ đầu.
Cha mẹ lớn tuổi dễ bị lừa, làm sao bảo vệ?
Cần kết hợp nhiều biện pháp. Truyền thông: chia sẻ các bài viết về lừa đảo phổ biến với cha mẹ; nói chuyện thường xuyên về các thủ đoạn mới; đừng la mắng khi họ bị lừa - chỉ làm họ giấu lần sau. Kiểm soát tài chính: cài đặt giới hạn chuyển khoản hàng ngày trên tài khoản của cha mẹ (qua app ngân hàng); đăng ký nhận thông báo mọi giao dịch trên điện thoại con cái; đặt "mật khẩu gia đình" để xác nhận khi có yêu cầu chuyển tiền. Hỗ trợ công nghệ: cài đặt phần mềm chặn cuộc gọi rác; hướng dẫn cách kiểm tra nguồn gốc tin nhắn; thiết lập tin nhắn brandname ngân hàng cho thiết bị của họ. Sẵn sàng: dành thời gian giải thích khi họ có nghi vấn; không bao giờ làm họ cảm thấy phiền khi hỏi xác nhận.
Có nên xoá ngay tài khoản mạng xã hội khi bị hack không?
Không nên xoá ngay. Lý do: tài khoản đã bị hack là bằng chứng quan trọng cho việc tố cáo; nếu kẻ lừa đảo đang dùng tài khoản đó để lừa người thân, xoá sẽ làm mất kênh cảnh báo; thông tin trong tin nhắn có thể là chứng cứ pháp lý. Cách xử lý đúng: ngay lập tức báo cáo (Facebook/Zalo) là tài khoản bị xâm phạm để họ tạm khoá; thông báo cho bạn bè, người thân về tài khoản bị hack qua kênh khác (gọi điện, tin nhắn từ tài khoản khác); chụp ảnh màn hình các tin nhắn lừa đảo nếu có thể truy cập; thay đổi mật khẩu tất cả các tài khoản khác dùng cùng mật khẩu; bật xác thực 2 yếu tố sau khi lấy lại tài khoản; tố cáo cơ quan công an nếu có tổn thất tài chính. Chỉ xoá tài khoản khi không còn cách lấy lại và sau khi đã thu thập đủ chứng cứ.