Cải cách thủ tục hành chính là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ Việt Nam trong giai đoạn vừa qua. Năm 2025-2026 chứng kiến nhiều bước tiến đột phá với việc số hoá toàn diện và đơn giản hoá thủ tục. Người dân và doanh nghiệp hưởng lợi rõ rệt từ quy trình nhanh chóng và minh bạch hơn.
VNeID trở thành cổng dịch vụ thống nhất
Ứng dụng định danh điện tử VNeID đã trở thành cổng dịch vụ công thống nhất quan trọng nhất. Người dân có thể thực hiện hàng trăm thủ tục qua VNeID: tra cứu thông tin cá nhân (CCCD, BHXH, hộ tịch); đăng ký dịch vụ công trực tuyến; nhận thông báo từ các cơ quan; thanh toán phí, lệ phí nhà nước; tích hợp giấy tờ tuỳ thân điện tử. Đến đầu năm 2026, hơn 70 triệu công dân đã có tài khoản VNeID, biến đây thành nền tảng dịch vụ công lớn nhất Việt Nam. Mở rộng tính năng tiếp tục được triển khai, hứa hẹn thay thế nhiều giấy tờ vật lý.
Dịch vụ công trực tuyến toàn trình
Mục tiêu của Chính phủ là cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình - người dân có thể hoàn thành mọi bước từ nộp hồ sơ, nộp phí đến nhận kết quả mà không cần đến trực tiếp cơ quan. Năm 2025-2026 chứng kiến nhiều bước tiến: hầu hết các thủ tục về hộ tịch (khai sinh, kết hôn, ly hôn, khai tử) có thể thực hiện online; thủ tục đăng ký doanh nghiệp gần như hoàn toàn online; cấp giấy phép lái xe có quy trình online nộp hồ sơ; thủ tục thuế (đăng ký, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế) phần lớn online qua eTax; thủ tục BHXH (đăng ký, hưởng chế độ, tra cứu) chủ yếu qua app. Một số thủ tục vẫn cần đến trực tiếp như chứng thực chữ ký, lấy mẫu vân tay, nhưng số lượng đã giảm đáng kể.
Bỏ yêu cầu xuất trình giấy tờ vật lý
Một thay đổi tích cực là việc bỏ yêu cầu xuất trình các giấy tờ vật lý. Cán bộ công chức có quyền tra cứu thông tin trực tiếp từ cơ sở dữ liệu quốc gia: dữ liệu dân cư (Bộ Công an); dữ liệu thuế (Bộ Tài chính); dữ liệu BHXH (BHXH Việt Nam); dữ liệu doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch Đầu tư); dữ liệu đất đai (Bộ Tài nguyên Môi trường). Người dân không phải mang theo nhiều giấy tờ photo công chứng. CCCD gắn chip với QR code đã trở thành "chìa khoá" mở mọi thông tin cần thiết. Một số trường hợp vẫn yêu cầu bản gốc cho các thủ tục đặc biệt (mua bán nhà đất, di chúc, hồ sơ hình sự), nhưng đa số thủ tục thường nhật đã đơn giản hoá đáng kể.
Cơ chế một cửa và một cửa liên thông
Cơ chế một cửa và một cửa liên thông tiếp tục được hoàn thiện. Một cửa: người dân chỉ phải tiếp xúc một bộ phận duy nhất tại cơ quan hành chính, cán bộ này xử lý toàn bộ hồ sơ thay vì người dân phải đi nhiều bàn. Một cửa liên thông: các thủ tục liên quan nhiều cơ quan được giải quyết qua một đầu mối duy nhất - ví dụ đăng ký kinh doanh + đăng ký thuế + đăng ký BHXH có thể nộp một lần. Mô hình "một cửa thông minh" với hỗ trợ AI trả lời câu hỏi thường gặp, hướng dẫn quy trình - đang được thí điểm tại nhiều địa phương. Thời gian giải quyết các thủ tục đã rút ngắn đáng kể so với 10 năm trước.
Thách thức và hướng phát triển
Mặc dù đạt nhiều tiến bộ, cải cách hành chính vẫn còn thách thức. Khoảng cách số: người lớn tuổi, người dân vùng sâu vùng xa khó tiếp cận dịch vụ online; cần duy trì kênh truyền thống song song. Năng lực cán bộ: việc đổi mới yêu cầu cán bộ phải có kỹ năng số, nhưng đào tạo còn chưa đồng bộ. Vấn đề kỹ thuật: hệ thống đôi khi bị quá tải, ngừng hoạt động khi nhiều người sử dụng đồng thời. Bảo mật: số hoá dữ liệu đồng nghĩa với rủi ro bị tấn công mạng. Hướng phát triển: tiếp tục hoàn thiện cơ sở hạ tầng số; đào tạo cán bộ chuyên nghiệp; bảo đảm an ninh mạng; duy trì các kênh truyền thống cho người không quen công nghệ; ứng dụng AI để cải thiện chất lượng dịch vụ. Mục tiêu đến 2030 là Việt Nam trở thành quốc gia số tiên tiến trong khu vực.
Bài viết mang tính tham khảo, vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn chính xác theo trường hợp cụ thể.
Thông tin liên quan
Người lớn tuổi không biết dùng VNeID phải làm thế nào?
Có nhiều phương án hỗ trợ. Nhờ người thân: con cháu có thể hỗ trợ cài đặt và sử dụng VNeID; một số tính năng có thể uỷ quyền cho người khác sử dụng. Đến trực tiếp cơ quan công an: tất cả thủ tục online vẫn có kênh truyền thống song song; có thể đến trực tiếp công an phường/xã nhờ hướng dẫn. Tổ công nghệ số cộng đồng: các xã phường thường có tổ tình nguyện hỗ trợ người dân về công nghệ; có thể đến UBND xã, nhà văn hoá để được giúp đỡ miễn phí. Đoàn thanh niên: thường tổ chức các hoạt động hỗ trợ người lớn tuổi học sử dụng công nghệ. Lưu ý quan trọng: tuyệt đối không giao mã OTP, mật khẩu VNeID cho người lạ; chỉ tin tưởng người thân trực tiếp khi cần hỗ trợ.
Hồ sơ nộp online có giá trị pháp lý ngang bản giấy không?
Có. Theo Luật Giao dịch Điện tử 2023, hồ sơ điện tử có giá trị pháp lý tương đương hồ sơ giấy nếu đáp ứng các điều kiện: có chữ ký số hoặc chữ ký điện tử an toàn; được lưu trữ và truy cập lại được; có thể xác định người gửi. Hồ sơ nộp qua VNeID, cổng dịch vụ công, các ứng dụng chính thức của Bộ ngành đều có giá trị đầy đủ. Khi cần xuất trình tại các nơi khác, có thể: in bản từ hệ thống (có mã QR xác thực); chia sẻ link xác thực từ ứng dụng; nhận giấy tờ điện tử có chữ ký số của cơ quan có thẩm quyền. Một số trường hợp đặc biệt vẫn cần bản giấy có dấu mộc: tham gia phiên toà, giao dịch lớn, hoặc khi cơ quan yêu cầu rõ ràng.
Đăng ký thành lập doanh nghiệp online mất bao lâu?
Rất nhanh. Theo quy định hiện hành, đăng ký doanh nghiệp online qua Cổng thông tin Quốc gia về đăng ký doanh nghiệp (dangkykinhdoanh.gov.vn) mất tối đa 3 ngày làm việc. Tuy nhiên thực tế nhiều trường hợp được duyệt trong 1-2 ngày, thậm chí cùng ngày nếu hồ sơ đầy đủ và chính xác. Quy trình: chuẩn bị hồ sơ điện tử (điều lệ công ty, thông tin thành viên/cổ đông); ký số bằng CCCD gắn chip qua VNeID; nộp online; theo dõi tiến độ qua hệ thống; nhận kết quả điện tử có giá trị pháp lý. Cùng với đó, tích hợp đăng ký mã số thuế và mã số BHXH - chỉ một thủ tục, nhận đầy đủ các loại giấy tờ. So với 10 năm trước (mất 7-15 ngày, phải đến trực tiếp nhiều lần), đây là bước tiến đột phá.
Có thể tra cứu thông tin thủ tục hành chính ở đâu chính thức?
Có nhiều kênh chính thống. Cổng dịch vụ công Quốc gia (dichvucong.gov.vn): tập hợp hơn 10.000 thủ tục hành chính của các cơ quan; có thể tra cứu chi tiết quy trình, hồ sơ cần thiết, phí, thời gian giải quyết; trực tiếp nộp hồ sơ online. Cổng dịch vụ công của các Bộ ngành: ví dụ thuedientu.gdt.gov.vn (thuế), baohiemxahoi.gov.vn (BHXH), npa.gov.vn (công an). VNeID: tích hợp nhiều dịch vụ trong một app, dễ sử dụng. Cổng dịch vụ công của UBND tỉnh, thành: cho các thủ tục địa phương. Tổng đài 1900-2020: hỗ trợ giải đáp thắc mắc về dịch vụ công 24/7. Lưu ý: chỉ sử dụng các trang web chính thức (kết thúc bằng .gov.vn); cẩn trọng với các trang web giả mạo có giao diện tương tự nhưng tên miền khác.